Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Bài viết này sẽ giải thích quá trình hình thành, công dụng và nguyên lý hoạt động của tháp, cũng như những hình ảnh của cột tháp này từ trước năm 1975.

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Hình ảnh quen thuộc này là cột tháp điều áp (có nơi gọi là tháp cắt áp), được xây dựng năm 1966, cùng thời điểm khánh thành nhà máy nước Thủ Đức, và là nhà máy nước lớn nhất Đông Nam Á lúc bấy giờ. Cho đến tận ngày nay, nhà máy nước này vẫn đang là nơi cung cấp nước chính cho Sài Gòn.

Cột tháp trên đường Phan Thanh Giản là một trong 2 tháp điều áp của nhà máy nước Thủ Đức. Tháp còn lại nằm ở gần ngã tư Thủ Đức, ở ngay nhà máy nước như hình ở bên dưới.

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản
Toàn cảnh nhà máy nước Thủ Đức, bên phải là tháp điều áp

Công dụng của tháp điều áp này là điều tiết, ổn định áp lực nước từ nhà máy nước Thủ Đức. Tháp điều áp này cao hơn 30 m, có nguyên lý hoạt động khá đơn giản. Dọc thân tháp có một đường ống nối thông với đường ống cấp nước lớn bên dưới. Khi nước từ nhà máy bơm vào đường ống lớn chạy về đến tháp, áp lực nước sẽ được điều tiết, giảm xuống, trước khi nguồn nước này hòa vào mạng lưới đường ống nhỏ hơn.

Thí dụ nếu nước từ nhà máy bơm ra với áp lực lớn tương đương với cột nước cao hơn 30m thì khi đến tháp điều áp này, nước sẽ được đẩy lên đỉnh tháp. Theo đó, áp lực nước được giảm xuống.

Nếu không có tháp điều áp này thì nước từ đường ống lớn đổ vào sẽ có áp lực lớn, khi hòa vào mạng lưới đường ống cấp nước nhỏ hơn sẽ gây ra tình trạng xì, bể đường ống.

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản
Tháp điều áp trên đường Phan Thanh Giản lúc đang xây dựng năm 1966 (góc trên bên trái hình)

Nhà máy nước Thủ Đức được khánh thành vào ngày 12 tháng 12 năm 1966, nằm ở khu vực Linh Trung hiện nay, cung cấp 90% nhu cầu nước máy sinh hoạt của thủ đô Sài Gòn. Đây là một sự kiện trọng đại, vì từ thời điểm đó, hầu hết người dân Sài Gòn được dùng nước máy, không còn lấy nước phông tên nữa.

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản
Nhà máy nước Thủ Đức
Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản
Nhà máy nước Thủ Đức lúc đang xây dựng

Thực ra nước máy ở Sài Gòn đã có từ rất lâu, nhưng chỉ có ở khu vực trung tâm, mặt tiền. Chỉ đến khi nhà máy nước Thủ Đức ra đời thì nước máy mới được “phổ cập” đến 90% người dân ở thành đô. Cũng từ thời điểm đó, tháp điều áp của đường Phan Thanh Giản, nay là Điện Biên Phủ, trở thành một hình ảnh thân thuộc với người Sài Gòn.

Một số hình ảnh của tháp điều áp ở đường Phan Thanh Giản (nay là Điện Biên Phủ):

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản
Đường Phan Thanh Giản, đoạn đi từ trung tâm ra Hàng Xanh
Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản
Cầu Phan Thanh Giản (nay là cầu Điện Biên Phủ)

Một số hình ảnh khác của tháp điều áp ở Thủ Đức:

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Mời bạn xem thêm một số hình ảnh về quá trình xây dựng nhà máy nước và lắp đường ống dẫn nước máy vào thành đô Sài Gòn:

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh GiảnXuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Xuất xứ cột tháp cao quen thuộc ở đường Phan Thanh Giản

Leave a Reply